Portekiz
Gelmeyecek olana duyulan özlem
Portekizce
Yokluğun ağır özlemi
Saudade’nin acısı, geri dönüş ihtimalinin zayıflığından değil; yokluğun yerleşmiş olmasından gelir. O insan, o ev, o dönem orada değildir ama hayatın içinde küçük cepler halinde yaşamaya devam eder. Bu yüzden Saudade, unutamamak değil; yokluğun kalıcı bir eşlikçi haline gelmesidir.
En yakın kapı Üzgün & Anlamsızlık Wikipedia'da oku01
Geri gelmeyecek birini özlüyorsun. O yaz bir daha yaşanmayacak. O dönem kapandı. Bunu biliyorsun ama özlem geçmiyor. Portekizcedeki saudade tam da bu: geri dönmeyecek olanın özlemi.
Saudade sadece üzüntü değil. İçinde tatlı bir şey de var — çünkü özlediğin şey güzeldi. Ağlatan ama aynı zamanda gülümseten anılar, geçmişe dönüp "iyi ki yaşamışım" dedirten anlar. Saudade acıyla sevginin aynı yerde durması.
Eski ses kaydını açınca zamanın bir anda geri gelip sonra yine kapanması.
Boş kalan sandalye ya da dolaptaki kıyafet yüzünden günün yön değiştirmesi.
Bir şarkının seni doğrudan belli bir kişiye ya da döneme geri atması.
Mutlu bir anda bile eksik bir kişi varmış gibi hissetmek.
Bir şarkı açılınca ilk günkü gibi çökmek.
Eski mesajları ya da sesi bir türlü silememek.
02
Hasret daha gündelik ve doğrudandır; Saudade’de yokluğun uzun gölgesi daha ağırdır.
Hiraeth daha çok yere ve dönülemeyene bakar; Saudade kişiye ve kayba daha yakındır.
İlgili kavrama gitMono no Aware geçiş anının sızısıdır; Saudade yerleşmiş yokluk hissidir.
İlgili kavrama git03
Özlemi büyütmek için değil, ona dürüst bir dil açmak için vardır.
Özlemi canlı tutmak için kendini sürekli aynı yaraya geri götürme.
Yokluğu inkâr etmek için her izi hayatından silmeye çalışma.
Acı geçmiyor diye sevginin yanlış olduğunu sanma.
04
Babamın ceketini dolapta görmek hâlâ tuhaf. Yokluğun da bir ağırlığı olduğunu bilmek biraz işe yarıyor ama yine de kolay değil.
05
Edebiyat
Didion eşinin ayakkabılarını veremez; çünkü bir parçası onun geri döneceğine inanmaya devam eder. Saudade yokluğu soyut değil, odanın içine yerleşmiş bir ağırlık gibi yaşar.
Joan Didion, The Year of Magical Thinking
Müzik
Fado şarkılarında kayıp sadece anlatılmaz; ses kırıldıkça odanın havasına yerleşir. Saudade, geri gelmeyeceğini bildiğin bir şeyin içerden hâlâ yaşamaya devam etmesidir.
Portekiz Fado geleneği
Edebiyat
Bazen bir tat, bir koku ya da tek bir şarkı bütün kaybı geri çağırır. Saudade tam bu istemsiz geri dönüşte, yokluğun bir anda bugüne sızmasında görünür.
Marcel Proust
Edebiyat
İyileştiğini sanırken bir gün yine en başa düşmek bozulmak değildir. Lewis’in yas çizgisi düz değil spiraldir; Saudade de tam bu geri dönüşleri taşınabilir kılar.
C.S. Lewis, A Grief Observed
06
Müzik
Amália Rodrigues çizgisi
Sesin kırıldığı yer tam da geri gelmeyeceğini bile bile özlemektir.
Edebiyat
Fernando Pessoa
Şehir içinde bile eksik bir hayat hissini taşır.
Film
Charlotte Wells
Bir insanın yokluğunu yalnız yasla değil, kırık hatıra parçalarıyla taşır.
Gerçek hayat
Gündelik hayat
Yokluğun nesneye yapışıp gündeliğe sızdığı çok sade bir Saudade anıdır.
Edebiyat
Marcel Proust
Koku, tat ya da sesle geri gelen yokluğun istemsiz hafıza biçimini açar.
Felsefe
Jacques Derrida
Giden kişinin içerden tamamen sökülemeyeceğini, onunla yeni bir iç düzen kurulacağını söyler.
Edebiyat
C.S. Lewis
Yasın düz değil spiral ilerlediğini ve aynı yere tekrar dönmenin bozulmak anlamına gelmediğini gösterir.
Felsefe
Svetlana Boym
Geçmişi aynen geri çağırmak yerine onunla hüzünlü ama dürüst bir ilişki kurmayı önerir.
07
Bir yokluk geçmiyor, köşeye çekilmiyor ve gündelik hayatın içine tekrar tekrar sızıyorsa iyi gelir.
Saudade vs Hiraeth
Bir insanı, sesi ya da hayatın içindeki boş yeri taşıyorsan Saudade; bir yere ya da kaybolmuş aidiyet duygusuna çekiliyorsan Hiraeth daha doğru durur.
Duygu Haritası
Bir şey ya da biri gider; sonra yokluğu yerleşir; sonra insan sadece kişiyi değil, kendine ait olan yeri de kaybetmiş gibi hisseder.
Haritaya gitBugüne Not
Buradaki not yalnızca senin cihazında kalır.
Bu Kavrama Gelen Aramalar